Publicatiedatum: 22 november 2016 – Reporter: Albert Hendriks

Samenwerking tussen Friese en Duitse Turfroute

ELISABETHFEHN (DE) – Ondernemers en betrokkenen bij het openhouden van het kanaal voor de watersport in Duitslands langste dorp, het 15 km lange Elisabethfehn, willen graag samenwerken met het bureau voor toerisme Friesland Holland om hun en onze Turfroute te promoten. Vooral de thema’s varen én fietsen en streekeigen producten boeien de bewoners van het veengebied ten zuiden van de lijn Leer (Ostfriesland) en Oldenburg met onder andere Saterland.

In laatstgenoemde gemeente woont een Friestalige minderheid, nazaten van waarschijnlijk al in de 12e eeuw voor overstromingen gevluchte Oost-Friezen. Door de geïsoleerde ligging tussen de veenmoerassen — tot ver in de 19-de eeuw — spreekt een deel van bevolking, ca. 2000 mensen, nog het oude, nergens anders meer gebruikte Middeleeuwse Oostfries.

Proef Friesland! Albert Hendriks van het bureau voor toerisme Friesland Holland presenteert de Friese Turfroute in het Duitse Elisabethfehn. Foto: General Anzeiger.

 Proef Friesland! Albert Hendriks van het bureau voor toerisme Friesland Holland presenteert de Friese Turfroute in het Duitse Elisabethfehn. Foto: General Anzeiger.

Publicatiedatum: 18 november 2016 – Reporter: Albert Hendriks

In 2016 meer boten op vaarroute door bos- en heiderijk Oost-Friesland

OOSTERWOLDE (NL) – “Het is definitief,” zegt Bram Hulsman, projectmanager van het Friese Merenproject. “Vanaf het nieuwe vaarseizoen 2017 wordt er geen entree meer geheven op de Friese turfroute.”

Daarmee verliest de beherende stichting ‘De Nije Kompanjons’ een grote bron van inkomsten, namelijk 1/3 van €20,- aan tolgeld per boot. 2/3 ging naar de provincie die veel waarde hecht aan vrij varen door Friesland, inclusief een herkenbaar bedieningsregiem van bruggen en sluizen. De openingsperiode van de Turfroute blijft voorlopig zo als hij nu is: van half mei tot half september en geen brug- en sluisbediening op zon- en feestdagen.
“De provincie streeft ook naar bediening op zon- en feestdagen,” maar Hulsman zegt te weten dat dat in bepaalde gemeenten gevoelig ligt, al zijn in talrijke plaatsen in oostelijk Friesland de winkels ook op zondag open. Van vrij entree en wellicht later ook openstelling op zon- en feestdagen wordt een enorme boost in de recreatieve ontwikkeling van de Friese Wouden verwacht.

Fietsers kijken graag naar het schutten van boten die de Turfroute bevaren, zoals hier in Wijnjeterpverlaat in de gemeente Opsterland.

 Fietsers kijken graag naar het schutten van boten die de Turfroute bevaren, zoals hier in Wijnjeterpverlaat in de gemeente Opsterland.

Publicatiedatum: 24 augustus 2016 – Reporter: Albert Hendriks

Nieuwe Turf-fietsroute, Turf-vaarroute en Turf-autoroute in de maak

WOLVEGA (NL) – De Turfroute in het zuidoosten van Friesland blijkt een prettige tegenhanger van de drukkere Elfsteden- en Friese Merenroute. Het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland Tourist Information in Wolvega, stippelt voor volgend jaar een nieuwe fietsroute, autoroute én vaarroute uit waarbinnen het thema turf domineert. Iedere ondernemer en elk museum dat iets heeft met voormalige veengebieden en turf, zowel qua ligging als activiteiten, kan zich melden bij het toeristenbureau voor participatie in de routes. Deze komen in de nieuwe 2018 uitgave van Gouden Friese Wouden.

De groene sluizen van Lippenhuizen en Wijnjeterp. Sluiswachters hengelen de waterplanten uit de kolk. Fotografie: Jana Hendriks, Friesland Holland Nieuwsdienst

De groene sluizen van Lippenhuizen en Wijnjeterp. Sluiswachters hengelen de waterplanten uit de kolk. Fotografie: Jana Hendriks, ©Friesland Holland Nieuwsdienst.

Publicatiedatum: 20 mei 2016 – Reporter: Albert Hendriks

25 en 26 juni grote peddelhappening in Oudega (bij Heeg) voor toer- en wedstrijdsuppers

Grutte Pier Frank Hettinga:‘Bûter, brea en griene tsiis, wa’t net suppen kin is gjin oprjochte Fries’. Hettinga verzorgt cursussen voor beginners en gevorderden, o.a. in Heeg en Sneek, via Jobe City Sup.

Grutte Pier Frank Hettinga:‘Bûter, brea en griene tsiis, wa’t net suppen kin is gjin oprjochte Fries’. Hettinga verzorgt cursussen voor beginners en gevorderden, o.a. in Heeg en Sneek, via Jobe City Sup.

HEEG (NL) – Friesland is al het eldorado voor zeilers, surfers en motorbootvaarders, maar de provincie ontwikkelt zich nu ook tot een waar SUP-paradijs. Stand Up Paddling krijgt volop de ruimte dankzij nieuwe electric-only-routes voor elektrische sloepen, zoals de Heeg-Aldegeaster Brekken-route naar Sandfirden en de Reidmar-route, een electric-only-route die Heeg met Bolsward verbindt. Ook bepaalde kanoroutes zijn interessant voor suppers die volkomen geluid- en motorloos, puur op eigen menselijke kracht, duurzaam door het Friese landschap trekken.  

25 juni 2016 is er een openingsfestijn in Oudega (gemeente Súdwest-Fryslân) van electric- only-routes waarbij Friese beoefenaars van de plankpeddelsport een grote rol spelen. Die bewuste zaterdag en de daaropvolgende zondag wordt voor de derde keer de Alve Marren Suptocht georganiseerd, ditmaal niet door de Hegemer supsportspecialist Frank Hettinga, maar door de organisatie van de jaarlijkse Elfstedentocht voor suppers in september.

Publicatiedatum: 19 mei 2016 – Reporter: Albert Hendriks

14 mei geopende Turfroute in 2018 ook geschikt voor grote huurjachten

1P5150688
Sieger Mulder uit Oldeberkoop (rechts), als bestuurslid van De Nije Kompanjons belast met de promotie van de Turfroute, denkt dat de vaarroute door Zuid-Oost Friesland twee keer zoveel boten zal trekken, vooral huurjachten, als de Opsterlandse Compagnonsvaart uitgediept is (eind 2017) en het Polderhoofdkanaal en de Drachtstervaart zich qua sluis- en brugbediening aansluiten op de tijden van de Turfroute. Geheel links bestuurslid Fokke Stoker uit Hemrik, en tweede van rechts voorzitter Jantienus Have uit Oosterwolde. In het midden een serveerster van De Vergulde Turf, bij gelegenheid Miss Turfroute.

GORREDIJK (NL) – De bemanning van het Gorredijkster skûtsje ‘Drie Gebroeders’ heeft zaterdagmiddag 14 mei 2016 de Turfroute in Gorredijk “opengesnoeid”. Takken van een boom aan de Opsterlandse Compagnonsvaart, vlak voor de Gerk Numanbrug in het centrum, bleven haken achter de stagen van de torenhoge mast. Aan bakboordzijde daalde een flinke tak neer op het bestuur van De Nije Kompanjons, dat de Turfroute in stand houdt en promoot, en Opsterlands wethouder Rob Jonkman.

Een groenere opening konden de niet gehelmde, maar wel goed gemutste heren zich niet voorstellen. Zo’n 500 Gorredijksters genoten van de opening van de deels verbeterde vaarroute door de Friese Wouden en hun snelle IFKS-skûtsje waarmee ooit turf, aarde en mest werd vervoerd.

Fietsen, varen en wandelen in en om Giethoorn

Nationaal Park Weerribben-Wieden in Noordwest Overijssel is met natuurgebied Rottige Meente in het zuiden van Friesland, het grootste aaneengesloten laagveenmoeras van West-Europa. De toeristische highlights zijn Giethoorn, Wanneperveen, Kalenberg en Ossenzijl. Naburige historische stadjes als Blokzijl, Vollenhove, Zwartsluis, Steenwijk en Wolvega maken een vakantie in de regio extra leuk.

Het waterrijke gebied is het domein van honderden bijzondere planten en dieren (zeer zeldzame als de otter) en mensen die een nauwe band met de natuur hebben. De streek kun je het beste per fiets, boot (rondvaartboot, elektrosloep, huurjacht of kano) of te voet verkennen via goed bewegwijzerde routes. De variatie in het natte land is groot. Terrasje hier, bruggetje daar. Kleine boerderijtjes, slingerende riviertjes, bossen, rietkragen en –bulten, weiden met koeien, dijken met schapen. Veel gezellige kleine hotels, bed and breakfasts en campings bieden toeristen uit de hele wereld onderdak.

weerribben_wieden_rottige_meente2
Nationaal Park Weerribben-Wieden – Kanoverhuur en kanoroutes (Download hier de kaart)

Publicatiedatum: 29 juli 2015
Reporter: Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst – www.friesnieuws.nl

Veel huurjachten kunnen nieuwe vaarweg helaas niet gebruiken: max. diepgang 90 cm

polderhoofdkanaalHet nieuwe Polderhoofdkanaal. (Klik hier om de kaart te downloaden)

 NIJ BEETS-DE VEENHOOP (NL) – 1 juli 2015 werd het vele miljoenen kostende Polderhoofdkanaal tussen Nij Beets en De Veenhoop, respectievelijk in de gemeente Opsterland en Smallingerland, weer geopend voor de scheepvaart. Op zomerse dagen maken sinds 1 juli per dag zo’n 80 boten, vooral sloepen, gebruik van het kanaal door de voormalige turfwingebieden rondom Nij Beets.

Boten mogen niet dieper steken dan 90 centimeter vanwege een bewust aangebrachte, natuurbeschermende drempel in de sluizen in De Veenhoop (Noordersluis) en ten zuiden van Nij Beets (de Zuidersluis, de gerestaureerde Schouwstraslûs). Als blijkt dat de natuur niet lijdt onder de pleziervaart, wordt de drempel na verloop van tijd verwijderd, zodat ook dieper stekende jachten gebruik kunnen maken van de vaarweg tussen Drachten-De Veenhoop en Aldeboarn-Akkrum-Terherne-Sneekermeer.

Historie
Het kanaal werd in 1875 gegraven voor de afvoer van turf, en afgesloten in 1959. In 1952 stopte de winning van turf in Nij Beets en omgeving. De Noordersluis werd in 1959 gedempt en de zuidelijke Schouwstraslûs in de Skipsleat ten zuiden van Nij Beets volgde in 1967. Het Polderhoofdkanaal was daarmee gesloten voor de scheepvaart. Na de sluiting van het kanaal ijverde de plaatselijke Kanaalkommisje, waarin vertegenwoordigers van de dorpen langs het kanaal zitting hadden, gedurende twintig jaar voor heropening voor de pleziervaart. Dat ging met veel tumult, rechtszaken en een gevecht tegen de klok — vanwege subsidies — gepaard.
De provincie Fryslân (Friese Merenproject) en de gemeenten Opsterland en Smallingerland hebben het herstel van de vaarverbinding tussen de westelijke Friese meren (Sneekermeer) en de oostelijke Friese Wouden financieel mogelijk gemaakt. Op een enkele streekbewoner na is iedereen blij met de heropening van het Polderhoofdkanaal die in de maand juli al duidelijk meer leven in de brouwerij heeft gebracht. Musea, zoals het veenmuseum It Damshûs in Nij Beets, rondvaartbedrijfjes, restaurants en theetuinen, zoals Halte Leppedijk in Nij Beets die ook vier slaapplekken heeft, hebben meer klandizie dan ooit. Het gerestaureerde kanaal met zeven nieuwe vaste bruggen met een doorvaarthoogte van 2,70 m en drie nieuwe beweegbare bruggen is een interessant tussendoortje. Ook leuk: het kanaal zit barstensvol vis en dat lokt veel hengelsporters.

Welkom in Oost-Friesland!

Afmetingen boot
Voor het varen op de Friese Turfroute gelden enkele beperkingen ten aanzien van het pleziervaartuig.
Maximale afmetingen
Lengte: 28 meter
Breedte: 5 meter
Maximale diepgang: 1,10 meter (Nieuw: 1,30 meter traject Oosterwolde-Smilde)
Max. doorvaarthoogte:
3,25 m, 3,70 m, 4 m
(zie hieronder bij “Trajecten en doorvaarthoogtes”)
Snelheid
De toegestane maximum vaarsnelheid: 6 km/uur
Openingstijden vaarroute
14 mei tot en met 10 september 2016.
Ook tijdens de pinksterdagen worden de sluizen en bruggen langs de Turfroute bediend. U kunt dus ook dan en de dagen daarna de hele Turfroute bevaren.
Voor de openingstijden in 2017 zie www.turfroute.nl
Gratis bediening en zelfbediening
De bruggen en sluizen van de Friese Turfroute worden gratis bediend, behalve een aantal draaibruggen. Die moeten door uzelf worden open– en dichtgedraaid.
Bedieningstijden
Maandag tot en met zaterdag van 09.30-16.30 uur. Zon- en feestdagen gesloten. In de maanden juli en augustus ook op zondagen bediening.
Entree: €20,–
Om een deel van de kosten van het onderhoud van de route en van de bediening van sluizen en bruggen te compenseren, wordt een entree geheven van € 20,– per keer dat u met uw boot een van de ingangssluizen naar de Friese Turfroute passeert. Deze ingangssluizen zijn op de kaart met “entree/access” aangegeven.
De haven van Oldeberkoop is vrij bereikbaar.

turfroute_legenda Legenda bij de kaart Friese Turfroute (Klik hier om de legenda te downloaden)

De ingangssluizen naar de Turfroute zijn
• Sluis 2 in de Tsjonger bij Jubbega.
• De Damsluis in de Witte Wijk ten oosten van Appelscha.
• De sluis in Gorredijk.
Gratis infotas
U krijgt bij de passage van bovengenoemde entreesluizen gratis een tas met informatie over de Turfroute en de Friese Wouden (Oost Friesland).
Trajecten en doorvaarthoogtes
1. Opsterlandse Compagnonsvaart
Van Gorredijk via Donkerbroek naar Sluis III (bij de Tsjonger) is het 20 km met 4 sluizen, 22 beweegbare bruggen en 1 vaste brug (max.hoogte 4 m)
2. Sluis III-Smilde (Drenthe)
Van Sluis III via Appelscha naar de Drentse Hoofdvaart bij Smilde is het 14 km met 5 sluizen. 12 beweegbare bruggen en 1 vaste brug. (max. 3.70 m)
3. Tsjongerkanaal Heerenveen-Mildam-Sluis III
Van Mildam naar de Opsterlandse Compagnonsvaart bij Sluis III is het 20 km met 3 sluizen, 3 beweegbare en 4 vaste bruggen (max.hoogte 3.70 m)
Attentie! De spoorbrug bij Heerenveen is 3,25 m hoog.
Huisdieren
Zorgt u er voor dat anderen geen overlast van uw huisdier(en) ondervinden. Houd honden altijd aangelijnd op aanlegplaatsen en in havens en ruim uitwerpselen direct op.
Geluid
Bezoekers van de Turfroute zoeken rust. Voorkom dat anderen overlast ondervinden van uw geluidsapparatuur of van andere geluidsbronnen.
Klachten, tips
Wanneer u vragen, opmerkingen of klachten hebt over de bediening van sluizen en bruggen of over de bevaarbaarheid van de kanalen, meldt u die dan bij de sluiswachter of de havenmeester van een passantenhaven.
U kunt ook een bericht sturen naar secretariaat.turfroute@hotmail.com, of bellen met de Provincie Fryslân, tel. 058 – 292 86 66.

Uitgebreide informatie over de Turfroute en de regio vindt u op de websites:
www.turfroute.nl

De Friese Turfroute

De Friese Turfroute is een wereldwijd unieke historische vaarroute. Het is een uitgebreid systeem van kanalen met sluizen en bruggen in Zuidoost Friesland (Nederland) dat tussen 1630 en 1830 werd gegraven voor de afvoer van turf. Turf, gedroogd veen, was tot 1900, toen steenkool in opmars kwam, een belangrijke brandstof in Nederland.

turfroute_kaart

Friese Turfroute (Klik hier om de kaart te downloaden)

De zogenoemde compagnons, de samenwerkende verveners, organiseerden de turfwinning in de uitgestrekte Friese laag- en hoogveengebieden rondom Heerenveen, Gorredijk en Appelscha. De belangrijkste — en ook bekendste — vaarweg die zij groeven is de Opsterlandse Compagnonsvaart: van Gorredijk tot Appelscha, grens met Drenthe, 34 km. Ook de deels gekanaliseerde rivier de Tjonger, die van Oosterwolde in westelijke richting naar Schoterzijl en Kuinre aan de voormalige Zuiderzee stroomt, maakte en maakt deel uit van de Turfroute. Verder werden tal van kleinere ontsluitingsvaarten aangelegd: “wijken”, in het Fries “wiken”.

Varen en fietsen
Dankzij de Stichting De Nije Kompanjons van Friesland kunnen pleziervaarders het eeuwenoude spoor van de turfschippers over vaarten, wijken en riviertjes volgen, tot in Drenthe en Overijssel. Wie helemaal wil opgaan in het rumoerige en contrastrijke verleden, de wereld van veen en turf, wordt aangeraden de veenmusea in Nij Beets, Gorredijk of Heerenveen te bezoeken. Gouden tip: Neem fietsen mee aan boord of huur ze in één van de dorpen op de route. Elke betekenisvolle bezienswaardigheid ligt op fiets- of loopafstand van de vaarroute.

Publicatiedatum: 30 oktober 2014
Reporter: Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst – www.friesnieuws.nl

Gloednieuwe voorzieningen voor zeil- en motorjachten bij centrum

Kollum was vroeger een voornaam handelsstadje tussen Groningen en Leeuwarden, direct verbonden met de zee, net als Dokkum.
Kollum was vroeger een voornaam handelsstadje tussen Groningen en Leeuwarden, direct verbonden met de zee, net als Dokkum.

KOLLUM (NL) – Op het gebied van watersport en oeveractiviteiten, van barbecuën tot fietsen naar een dichtbijzijnde attractie, zijn in Friesland spectaculaire ontwikkelingen gaande. Het Polderhoofdkanaal tussen Nij Beets en De Veenhoop wordt bevaarbaar gemaakt (eerst voor boten met een diepgang tot 90 cm, later voor grotere boten), de Turfroute tussen Oosterwolde en Gorredijk wordt tot 150 cm diep en her en der in het Friese waterland komen nieuwe voorzieningen voor boottoeristen. Enkele zijn pas klaar, zoals de grote ecosluis, de tweede in Stavoren. Zeer bijzonder zijn de infrastructurele activiteiten in Kollum in het noordoosten van Friesland.

In dit monumentenrijke en sfeervolle handelsstadje, de hoofdplaats van de slechts 13.000 inwoners tellende gemeente Kollumerland c.a., verrijzen schitterende aanlegplaatsen vlakbij het knusse centrum. Een prachtig havengebouw, uiteraard met haven, staat er al. Havenmeester Bertus van der Meer zwaait er de scepter. Niet als een opgevoerde veldwachter, maar als een gastheer. Die rol spelen ook de winkeliers. ‘Spelen’ is niet het juiste werkwoord. De Kollumers zijn écht opvallend vriendelijk en behulpzaam. Boottoeristen zullen begin zomer 2015, als de vaarten verdiept en de kaden klaar zijn, aangenaam verrrast zijn. Kollum is dan veel meer dan een schuilplaats bij storm op het Lauwersmeer. Toerismewethouder Jelle Boerema (VVD) steekt zijn nek zover uit voor Kollum dat hij er voor moet waken niet als giraffe in safaripark Beekse Bergen te belanden. Zijn Kollum is straks leuker en goedkoper dan vele watersportplaatsen in het Friese merengebied, is zijn stellige overtuiging. “En dat is geen grapje,” zegt havenmeester Van der Meer niet minder zelfverzekerd.